Bekleme salonunda bir anne, kızının saçını üçüncü kez topluyor. Elinde katlanmış bir kâğıt var. Kâğıtta evde birlikte hazırladıkları cevaplar yazıyor. Kapı açılıyor, çocuk içeri giriyor, birkaç dakika sonra çıkıyor. Annenin ilk sorusu belli: “Ne sordular?” Kız omuz silkiyor: “Adımı, bir de en sevdiğim hayvanı.” Çocuk seçmesinde ne sorulur diye günlerce araştıran velilerin çoğu, o kâğıdın hiç gerekmediğini işte bu kapının önünde öğrenir.
Seçme odalarında da reklam setlerinde de benim işim görüntü. Bir çocuk konuşurken ben önce yüzüne düşen ışığa bakarım. Sonra gözünün lense mi, karşısındaki kişiye mi baktığına, tişörtündeki desenin ekranda titreyip titremediğine bakarım. Bu yüzden aşağıdaki listeyi yalnız sorulardan oluşturmadım, kameranın gördüğü şeyleri de ekledim. Seçmede verilen asıl cevap çoğu zaman ağızdan değil, kareden çıkar.
Çocuk seçmesinde ne sorulur, gerçekten
Soruların büyük kısmı tanışma sorusudur. Amaç çocuğun bir şey bilip bilmediğini ölçmek değil. Ekip, kameranın karşısında nasıl konuştuğunu ve nasıl dinlediğini görmek ister. En sık karşılaşılan sorular şunlar:
- Adın ne, kaç yaşındasın? Neredeyse her seçmenin ilk karesi budur. Çocuk bunu ya kameraya ya da kameranın hemen yanındaki kişiye bakarak söyler. Bu kısa tanıtım kaydı sayesinde ekip, daha sonra yüzlerce kayıt arasında çocuğu bulabilir.
- Kardeşin var mı, okulda en çok neyi seviyorsun? Bu tür sorular çocuğun yüzünü açmak içindir. Cevabın içeriği önemli değil. Önemli olan, anlatırken gözlerin parlaması ve ellerin hareketlenmesi.
- Bize dün ne yaptığını anlatır mısın? Çocuktan kısa bir anlatı istenir. Burada aranan, çocuğun cümleyi kendisinin kurması.
- Şunu yapar mısın? Bir dondurmayı yiyormuş gibi yapmak, kapıdan şaşırmış gibi girmek, hayali bir hediyeyi açmak gibi. Küçük yaşlarda seçmenin asıl kısmı bu oyunlardır.
- Kısa bir replik. Okuma yazma bilen çocuklara bazen bir iki cümlelik bir metin verilir. Bazen de bu metin önceden veliye gönderilir.
Bu soruların hiçbirinin doğru cevabı yok. Ekip “en sevdiğin hayvan” sorusuna “kedi” diyen çocuğu da “ahtapot” diyen çocuğu da aynı dikkatle izler. Aradıkları şey, cevabın doğal gelip gelmediği.
Ezber yerine evde çalışılabilecekler
Önceden çalışmalı mıyız sorusunun cevabı evet, ama cevapları ezberlemek değil. Ezberlenmiş bir cümle kamerada hemen belli olur. Göz yukarı kayar, ses düzleşir, çocuk hatırlamaya çalışırken yüzü kapanır. Bunun yerine evde şu küçük denemeleri yapabilirsiniz:
- Adını yüksek sesle söylemek. Telefonu masaya koyun ve çocuk adını ve yaşını telefona bakarak söylesin. Sonra kaydı birlikte izleyin. Çoğu çocuk ilk denemede ya fısıldar ya da yere bakar. İki üç denemeden sonra bu kendiliğinden düzelir.
- Bakış noktasını bulmak. Seçmede bazen “bana bak”, bazen “kameraya bak” denir. Evde bunu bir oyuna çevirin: “Şimdi lambaya bak, şimdi bana.” Yönlendirmeyi dinleyip uygulamak, verilen cevaptan daha çok işe yarar.
- İşarette durmak. Seçme odalarında yerde genellikle bantla yapılmış bir işaret olur. Çocuk oraya gelip durmalı ve sallanmadan konuşmalı. Evde yere bir kâğıt koyup “burası senin yerin” demek yeterli bir hazırlık.
- Yapıyormuş gibi oyunu. Çocuk bardaktan su içiyormuş ya da ağır bir kutu taşıyormuş gibi yapsın. Burada benim dikkat ettiğim şey, ellerin kadraja girip çıkması. Çok hızlı hareket eden el karede bulanıklaşır, sakin hareket eden el ise net görünür.
- “Bilmiyorum” demek. Çocuğa, cevabını bilmediği bir soruda bunu dürüstçe söyleyebileceğini öğretin. Takılıp donan bir çocuk kamerada gergin görünür. Gülümseyip “Hmm, bilmiyorum” diyen bir çocuk ise çok daha rahat görünür.
Kıyafet seçerken kameranın gözüyle bakın
Seçmede kıyafet bir kostüm değildir. Yine de kareyi en çok bozan şey odur. Hazırlanırken şu listeye bir göz atın:
- Düz renk. İnce çizgili, küçük ekoseli ya da sık desenli kumaşlar ekranda titreşir. Düz renk bir üst ise yüzü öne çıkarır.
- Yazı ve logo olmasın. Üzerinde yazı, çizgi film karakteri ya da büyük marka logosu olan kıyafetler bakışı yüzden uzaklaştırır. Reklam seçmelerinde başka bir markanın logosu ayrıca sorun çıkarır.
- Bembeyaz ve simsiyahtan kaçının. Beyaz ışığı yansıtır ve yüzü soluk gösterir. Siyah ise ayrıntıları yutar. Orta tonlar, toprak renkleri, açık maviler ve yumuşak yeşiller hemen her ışıkta iyi durur.
- Yüz açık olsun. Gözün üstüne düşen perçem, yüzü yarıya kadar kapatan şapka ya da büyük toka gölge yapar. Saçı yüzden uzaklaştırın, ama çocuğu tanınmayacak kadar değiştirmeyin.
- Makyaj yapmayın. Ekip çocuğun kendi yüzünü görmek ister. Dudak parlatıcısı, rimel ya da belirgin allık çocuğu olduğundan büyük gösterir ve çoğu zaman eksi puandır.
- Rahat ve sessiz ayakkabı. Gıcırdayan, ışıklı ya da topuklu ayakkabı hem ses kaydını bozar hem de çocuğun dikkatini dağıtır.
- Yaşına uygun kıyafet. Çocuğu büyük göstermeye çalışan bir kıyafet, ekibin aklındaki yaş grubuna uymayabilir.
- Yedek üst. Su dökülebilir, meyve suyu sıçrayabilir. Çantada aynı tonda katlanmış bir yedek tişört her zaman işe yarar.
Bekleme salonu da kareye yansır
Bu pek konuşulmaz, ama çocuğun odaya hangi halde girdiği bekleme salonunda nasıl vakit geçirdiğine bağlıdır. Bu salonlar çoğu zaman beyaz ışıklı, kalabalık ve gürültülüdür. Ne kadar bekleneceği de önceden kestirilemez. Uzun bir beklemeden sonra çocuğun gözleri kızarır, omuzları düşer. Birkaç önlem alabilirsiniz:
- Çocuğun uyku saatine denk gelmeyen bir saat seçin. Mümkünse randevuyu buna göre isteyin.
- Yanınızda su olsun, ama döküldüğünde leke bırakan içeceklerden kaçının.
- Kırıntı yapmayan ve ağız kenarında iz bırakmayan atıştırmalıklar seçin. Çikolata ve renkli şekerler dudakta ve dişte iz bırakır, bu da kamerada hemen görünür.
- Telefonda oyun yerine sakin bir oyun tercih edin. Ekrana uzun süre bakan çocuğun gözü yorulur ve odaya girdiğinde bakışı dağınık olur.
- İçeri girmeden önce çocuğun yüzünü ve ellerini bir kez kontrol edin. Yapışmış bir mendil parçası ya da yanakta kalmış bir kalem çizgisi kareye girer.
Kapı kapandıktan sonra
Çoğu seçmede veli odaya girmez ya da kenarda sessiz durması istenir. Bunun amacı, çocuğun ekibe doğrudan bakmasını sağlamaktır. Kapının dışında yapabileceğiniz en iyi şey, son dakika öğütlerini kısa tutmak. “Gülümse, yüksek sesle konuş, sakın utanma” gibi art arda sıralanan uyarılar çocuğun aklında bir kontrol listesine dönüşür. Bu da içerideki doğallığını alır.
Çocuk çıktığında onu sorguya çekmeyin. “Neden daha yüksek sesle söylemedin?” gibi bir soru, çocuğun bir sonraki seçmede kapıdan isteksizce girmesine yol açar. Ne olduğunu anlatmak isterse dinleyin, istemezse üstelemeyin. Sonuç çoğu zaman çocuğun performansından çok aranan görüntüyle ilgilidir. Saç rengi, boy ya da reklamdaki ailenin diğer üyeleriyle uyum gibi şeyler belirleyici olur. Ajanstan geri dönüş gelmeyebilir. Bu da sürecin olağan bir parçası.
Çantayı hazırlarken son bir kez kontrol edin: düz renk bir üst, yedek tişört, su ve kırıntısız bir atıştırmalık. Bir de çocuğun adını rahatça söyleyebilmesini sağlayan birkaç ev denemesi yapmış olun. Gerisini odadaki ekip zaten soracak. Çocuk seçmesinde ne sorulur sorusunun en dürüst cevabı da bu.
Bu konuyla ilgili Çocuk Oyuncu Seçmelerinde En Sık Yöneltilen Sorular ve Çocuk oyuncu seçmelerinde doğallık neden bu kadar önemli yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Çocuğunuz için ilk adımı atmak isterseniz başvuru formunu doldurabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Seçmeye fotoğraf ya da özgeçmiş götürmeli miyiz?
Çoğu seçmede ajans, çocuğun fotoğraflarını zaten ekibe göndermiş olur. Yine de yanınızda yakın tarihli, sade bir portre bulunmasının zararı olmaz. Çocuğun dişi düştüyse ya da saçı kısaldıysa eski fotoğraflar ekibi yanıltabilir. Bu yüzden fotoğrafın güncel olması önemli.
Çocuk sorulara cevap vermezse elenir mi?
Kısa bir sessizlik tek başına eleme sebebi sayılmaz. Ekipler küçük çocuklarda bunu sık görür ve soruyu bir oyuna çevirerek yeniden dener. Önemli olan, çocuğun odada kendini zorlanmış hissetmemesi.
Seçmeden önce profesyonel fotoğraf çekimi yaptırmak şart mı?
Çocukların yüzü hızla değiştiği için ilk başvuruda genellikle sade fotoğraflar yeterli olur. Telefonla, gün ışığında ve düz bir duvarın önünde çekilmiş net fotoğraflar işe yarar. Çocuğu pencereye dönük durdurun ki yüzünde gölge olmasın. Filtre ya da düzenleme uygulamayın.